Rens

Steward-ownership is geen wondermiddel voor digitale autonomie

Mon, 09 Feb 2026 00:00:00 +0000

Op 28 januari 2026 had de Tweede Kamer een gesprek met Kyndryl, een Amerikaans bedrijf dat Solvinity wil overnemen (archieflink). Solvinity is een Nederlands bedrijf¹ dat software en diensten levert aan onder andere Logius, de overheidsdienst die verantwoordelijkheid voor bijvoorbeeld DigiD.

Omdat DigiD essentieel is voor het werken van de overheid wordt nu terecht afgevraagd of het nou een goed idee is dat een Amerikaanse partij de eindbaas van DigiD wordt. Amerikaanse bedrijven worden graag gebruikt worden door de Amerikaanse overheid om haar geopolitieke spel te spelen en Amerika lijkt nou niet meer zo die stabiele bondgenoot van ons.

Deze (potentiële) overname was aanleiding voor een gesprek in de Tweede Kamer met experts en belanghebbenden op 27 januari, en het gesprek met Kyndryl een dag later. In het gesprek met Kyndryl stelde Barbara Kathmann de volgende vraag:

Ik voel ook [...] dat alles op alles gezet wil worden om het zoveel mogelijk toch in die Nederlandse handen te houden. En de vraag is dan toch van hoe kun je nou in die bedrijfsvoering daar nog iets mee doen. Met een gouden aandeel voor Nederland bijvoorbeeld, of een ander soortgelijke constructie, of een soort steward-ownership [...], dat je eigenaarschap en zeggenschap een beetje uit elkaar trekt.

—Kathmann, Gesprek met Kyndryl, 37m40s

"Steward-ownership" is hier de belangrijke term die in de context van digitale soevereiniteit de laatste tijd vaker aangehaald wordt als mogelijke oplossing. Het idee is dat je eigenaarschap en zeggenschap een beetje uit elkaar trekt, zoals Kathmann zegt. Er zijn verschillende manieren om dit te doen, een is om bijvoorbeeld een "gouden aandeel" aan een stichting te geven. Deze stichting controleert dat het bedrijf aan een bepaalde missie blijft voldoen, ook al komt er een nieuwe eigenaar. Dan kan een bedrijf wel overgenomen worden maar kan de nieuwe eigenaar niet zomaar besluiten om het roer om te gooien in een ongewenste richting.

Dan is de vraag: zou steward-ownership helpen bij de risico's van de overname Solvinity voor DigiD?

Nee. Als Solvinity zo meteen in handen komt van het Amerikaanse bedrijf Kyndryl, kan DigiD op twee manieren uitgezet worden. Manier één is dat de VS het beveelt aan Kyndryl VS, die het netjes aan Solvinity vraagt en dat Solvinity dit vrijwillig doet. Manier twéé is dat Solvinity op een bepaalde manier technisch afhankelijk wordt van Kyndryl VS en dat Kyndryl zelf een maatregel toepast om DigiD plat te leggen. Het uitschakelen van clouddiensten², bijvoorbeeld, of een Crowdstrike-achtige outage, maar dan expres³. Dit kan zonder samenwerking van Solvinity.

Manier een is onrealistisch, wat Jelmer Schreuder ook al aangaf in het rondetafelgesprek: er komt te veel bij kijken, en uiteindelijk zou het Nederlandse Solvinity deze maatregelen moeten toepassen. Dit gaan ze waarschijnlijk niet doen, steward-owned of niet.

Het risico zit echter in manier twee. Hier kan Kyndryl VS DigiD platleggen zonder dat Solvinity er ook maar iets over te zeggen heeft. Dan maakt de bedrijfsstructuur van Solvinity helemaal niet uit, steward-owned of niet.

Schreuder maakte de fout⁴ om aan te nemen dat Logius en Solvinity zeker weten zelf de baas gaan blijven over het hele systeem van DigiD. Als dit het geval is, móét het platleggen van DigiD wel via hun. Maar dit is onwaarschijnlijk, en zeker niet gegarandeerd. Waarschijnlijker is dat Solvinity ergens afhankelijk wordt van een dienst van Kyndryl. Dan loopt DigiD al gevaar, met of zonder stewards. Wanneer je denkt dat een steward-ownership van Solvinity soevereiniteit kan waarborgen, maak je dezelfde fout als Schreuder.

Footnotes

¹ In 2014 heeft het Britse private-equitybedrijf Vitruvian Partners een meerderheidsbelang in Solvinity gekocht. Ik noem Solvinity verder wel "Nederlands" in dit artikel, maar het klopt al niet helemaal. ² Migreren naar en integreren van cloud-native producten is een standaardprocedure van hoe Kyndryl bedrijven moderniseert (archieflink). ³ Kyndryls internationale kennis op cyberdreigingen was juist een geclaimd voordeel van de overname: zo kan Solvinity sneller schakelen bij cyberdreigingen. ⁴ Gezien hij namens NLdigital partijen vertegenwoordigt als Microsoft, Amazon, Meta, Google, Apple, IBM, en niet onbelangrijk, Kyndryl, is het niet ondenkbaar dat Schreuder zich bewust was van deze fout. ↩

Breathe With Me

Mon, 08 Dec 2025 00:00:00 +0000

Breathe is een lied van the Prodigy, waar Keith Flint "Breathe with me" zingt. Flint stierf in 2019 en ik vroeg mij af of ik nog op een bepaalde manier met hem mee-adem. Het spreekt voor zich om dit te berekenen.

Flint stierf op zijn negenenveertigste. Als we aannemen dat hij evenveel ademde als een gemiddeld mens heeft hij in zijn leven 350 miljoen keer geademd¹. Elke teug is ongeveer een halve liter², dus heeft Flint in totaal 175 miljoen liter lucht geademd. Dit komt neer op ongeveer 215 ton³, en dit betekent dat ongeveer 1 in elke \(2 \times 10^{13}\) luchtdeeltjes in de atmosfeer ooit door Flint zijn geademd⁴ - de atmosfeer weegt in totaal \(5.15 \times 10^{18}\) kg.

Om te zien of een teug adem zo'n deeltje bevat moeten we weten hoeveel luchtdeeltjes wij ademen. Als we meer dan \(2 \times 10^{13}\) deeltjes ademen, weten we dat tenminste één deeltje in een teug ooit in de longen van Keith Flint is geweest. We weten, met een gemiddelde moleculaire massa van 0.029 kg/mol, dat we ongeveer \(10^{23}\) luchtmoleculen per teug adem inademen⁵. Dat betekent dat, in elke teug adem, we bijna 5 miljard moleculen inademen die ooit in Flints longen zijn geweest.

Dit is wild. Elke keer dat je ademt, adem je lucht in dat ingeademd is door elk persoon die ooit heeft geleefd. "Breathe with me", inderdaad.

Footnotes

¹ Volgens Wikipedia ademt een volwassen persoon ongeveer 12-15 keer per minuut. Kinderen ademen vaker, maar nemen ook kleinere teugen, en ik neem aan dat Flint zijn hele leven als een volwassen man heft geademd. Hij leefde voor 18.065 dagen, dus ademde \(18065 \times 24 \times 60 \times 13.5 \approx 3.5 \times 10^{8}\) keer. ↩

² Principles of anatomy & physiology by Gerard J. Tortora and Bryan H. Derrickson, pagina 874. ↩

³ Lucht weegt ongeveer 1,225 kg/m^3. Dus \(0,5 \times 351.183.600 \times 10^{6} \mathrm{L} \times 1,225 \mathrm{kg}/\mathrm{m}^3 \approx 215.100 \mathrm{kg}\). ↩

⁴ \(215.100/(5,15 \times 10^{18}) \approx 4,18 \times 10^{−14}\), is dus het aandeel van de atmosfeer dat ooit door Flint is geademd. De reciproque hiervan is \(1 / 4,18 \times 10^{-14} \approx 2,39 \times 10^{13}\) en betekent dat "één in elke \(2,39 \times 10^{13}\) luchtdeeltjes is in Flints longen geweest". Dit maakt een wellicht ongegronde aanname dat elke teug is een totaal nieuwe teug in de atmosfeer, terwijl in de werkelijkheid het even duurt voordat dit goed is gemengd. In de werkelijkheid zal ons getal dus wat lager zijn, maar geen ordergroottes. ↩

⁵ Met een dichtheid van 1,225 kg/m^3 weegt een teug adem \(500 \mathrm{mL} \times 1.225 \mathrm{kg}/\mathrm{m}^3 = 0.0006125\mathrm{kg}\). Dus elke teug bevat \(0,0006125 \mathrm{kg} / (0,0289652 \mathrm{kg}/\mathrm{mol}) \times \mathrm{avogadro} \approx 1,27 \times 10^{23}\) luchtdeeltjes. ↩

⁶ Op zeeniveau weegt lucht \(1,225 \mathrm{kg}/\mathrm{m}^3\). ↩

Sentier Fred Welter

Sun, 04 May 2025 00:00:00 +0000

Op vakantie in Luxemburg wilden wij een aardige dag wandelen, maar niet zo graag dat we een wekker om 6 uur een goed idee vonden. Qua regio hadden we het Mullerthal gevonden, een populaire wandelplek (Luxemburgs "Klein Zwitserland"). Er zijn 3 grote routes van 35-40km per stuk, wat we te lang vonden. Elke route bestaat weliswaar uit onderdelen, maar die vormen geen cyclus naar een beginpunt.

Online zijn we toen bij het Sentier Fred Welter gekomen, oftewel het Fred Welterpad, een rondwandeling van 23 kilometer—perfect voor ons. Het was een prachtige route, en de delen die niet overlapte met de Mullerthaltrails waren heerlijk rustig. De route was perfect onderhouden en aangegeven.

Echter kon ik online geen officiële bron van informatie vinden, en staat de route ook niet in Openstreetmap, wat vreemd is voor een mooi onderhouden route. Er zijn wel een aantal websites die hier een GPX-bestand van hebben en deze blogpost uit 2009 praat er ook over, maar de officiële links zijn helaas niet meer in gebruik 15 jaar na dato.

Ik heb toen een mail gestuurd naar het Mullerthals bureau van toerisme, waar het volgende uitkwam:

The Fed Welter Trail is an old national trail. Those are no longer seen as products, so you won’t find much online. The marking is still maintained.

Attached is the official GPX file and a Flyer with more information.

Dus voor volgende wandelaars die zo'n rondwandeling zoeken in een prachtige regio die minder druk is dan de officiële routes: hier is het officiële GPX-bestand en de flyer.

Projecten

kwantumkwestie.nl: een miniwebsite die speelt met wat filosofische ideeën die uit kwantummechanica komen.
vogelgeluidjes.nl: een website waarmee je vogelgeluiden kunt leren herkennen via gespreide herhaling.
Mijn Advent of Code-oplossingen: literate programming oplossingen geschreven in Clojure.
anna-goodreads: een Firefox-extensie die annas-archive links naast boeken op Goodreads plakt.
vogelchecklist-vergelijker: a Firefox-extensie waarmee je makkelijk vogelchecklist.nl/bigyear lijsten kunt vergelijken.
randomshit: een verzameling van (grotendeels python) programma's die ik over de jaren heb gemaakt om vragen te beantwoorden als "hoe vaak moet je een kaartspel schudden totdat het goed geschud is?", of "wat is de gemiddelde bezetting van parkeerplaatsen in Amsterdam?"